ادارات تابعه نسخه 5ورامینسیمای محیط زیست طبیعی

وضعیت آلودگی هوای تهران

نظرسنجی

سیمای محیط زیست طبیعی

سيماي طبيعي شهرستان ورامين:

شهرستان ورامين در فاصله اي نه چندان دور در جنوب شهر تهران پايتخت كشور قرار گرقته است اين شهر از لحاظ توپوگرافي در عرصه دشتي وسيع كه متصل به كوير مركزي مي باشد واقع به همين لحاظ ميتوان آن را به عنوان دروازه ورود به كوير محسوب نمود. با توجه به همجواری شهرستان ورامین با کویر مرکزی تأثیرات اقلیمی و آب وهوایی آن بر این شهرستان بسیار ملموس و محسوس می باشد .
تابستان گرم وسوزان و زمستان سرد و خشک ، شوری خاک و فقر مراتع از خصوصیات بارز کویری بودن شهرستان ورامین می باشد.لاکن علیرغم وجود چنین شرایط محدود کننده ای ناباورانه می توان دریافت که این منطقه خشک دارای تنوع زیستی قابل ملاحظه ای می باشد.
اين جلگه حاصلخيز  يكي از قطبهاي كشاورزي ودامداری استان تهران و علاوه بر آن بدليل وجود دامداران و عشاير كوچ رو بعنوان يكي از كانونهاي عشايري استان مطرح ميباشد . دشت وسيع جنوب شهرستان ورامين به دليل برخورداري از ويژگيهاي منحصر بفرد طبيعي به عنوان منطقه حفاظت شده كوير در چهار دهه گذشته تحت مديريت و حفاظت قرار گرفته است .
منطقه حفاظت شده كوير با وسعتي معادل 250 هزار هكتار مشتمل بر ارتفاعات و دشتهاي مرتعي و غير مرتعي و بخشي از نمكزارهاي جنوب شهرستان ورامين نمادي كامل از يك اكوسيستم كويري ودر حال حاضر يكي از زيستگاههاي كم نظير حيات وحش در حوزه استحفاظي شهرستان ورامين است.

تاريخچه منطقه حفاظت شده کویر:
محدوده ای كه امروز به عنوان منطقه حفاظت شده كوير تحت اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد در سال 1335 پس از تأسیس کانون شکار ابتدا به منظور حفظ حيات جانوري و گياهي آن مورد توجه و در مساحتی معادل یک میلیون هكتاربه عنوان قرق دولتی اعلام ميگردد. با ارتقاء کانون شکار به سازمان شکاربانی و نظارت بر صيد در اوایل دهه چهل این عرصه وسیع با تحدید حدود مشخص و مرزبندی معین به صورت یکپارچه با وسعتی معادل هفتصد و پنجاه هزار هکتار که قسمتی از آن در حوزه استحفاظی استان سمنان و بخشی در استان اصفهان و قسمتی در استان تهران می باشد تحت عنوان منطقه حفاظت شده کویر مورد تصویب شورایعالی شکاربانی و نظارت برصید قرار میگیرد و در جراید کثیر الانتشار وقت آگهی میگردد . در سال 1350 با ارتقاء سازمان شکاربانی و نظارت برصید به سازمان حفاظت محیط زیست محدوده مذکور بدلیل غنای حیات وحش وبکر بودن عرصه و همچنین برخورداری از ویژگی های منحصربفرد و بی نظیر در غالب یک اکوسیستم وسیع به پارک ملی تبدیل و تعلیف احشام در سر تا سر آن ممنوع میگردد.
امکانات وتجهیزات مکفی همراه با پرسنل مورد نیاز آن تأمین و تعدادی پست و پاسگاه حفاظتی در آن فعال و با پیروی از الگوهای حفاظتی رایج در سراسر دنیا این عرصه وسیع تحت حفاظت قرار میگیرد و مفاهیم و جنبه های حقوقی آن مشخص  می گردد.
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در اجرای سیاست های دولت و همچنین شرایط اقتصادی  ،اجتماعی و فرهنگی حاکم بر جامعه مساحتی معادل دویست و پنجاه هزار هکتار در محدوده مذکور از رتبه پارک ملی تنزل و به عنوان منطقه حفاظت شده کویر با حد و حدود مشخص تقسیم و تبدیل میگردد. 

راههاي ورودي منطقه:
مناسبترين راههاي ورودي به منطقه حفاظت شده كوير از داخل شهرستان ورامين مي گذرد. يكي از مسيرهاي دسترسي جاده ورامين ، جوادآباد ، طغان ، جهان آبادو پاسگاه محيط باني شكر آباد و ديگري جاده ورامين ، پيشوا ، قلعه بلند ، امامزاده عبدالله ، عسگرآبادو حصار گلي و مباركيه و پاسگاه محيط باني مباركيه ميباشد ولی در حواشی این دو راه و از جهات مختلف راههایی وارد آن می شود که نمی توان عنوان جاده به آنها اطلاق نمود بلکه کاروانروهای قدیمی است که اکنون جیپ رو شده اند و تردد از آنها بدون راهنما و اطلاع ،كاري بسيار  خطر ناك است و احتمال آسيب ديدن و گم شدن در مسير نيز زياد است كه برخي از آنها عبارتند از جاده ارتباطي قم ، كوه سفيد، دشت مسيله ، بند عليخان ، پره زرد و ارتفاعات دوازده امام و جاده كاروانسراي دير ، جاده بلند در دشت پره زرد تا كوههاي دوازده امام . جهت جلوگيري از هرگونه پيش آمد سوء و ناگوار و رعايت ضوابط و مقررات قانوني بايد قبل از انجام برنامه بازديد و سفر به اين منطقه نسبت به كسب اطلاع واخذ مجوز از اداره كل حفاظت محيط زيست استان تهران و هماهنگي با واحدهاي تابعه مستقر در منطقه اقدام شود.

حيات جانوري:

تنوع اقلیمی و شرایط خاص اکولوژیک و توپوگرافی منطقه حفاظت شده کویر شرایط زیست مساعدی را برای زندگی انواع وحوش در این گستره وسیع مهیا نموده ، بطوریکه با تأثیرپذیری از محیط های اطراف خود به دلیل برخورداری از عرصه های وسیع دشتی و ارتفاعات متعدد و منفرد با پوشش گیاهی متنوع نیمه کویری، کویری و استپی زیستگاههای مناسب و مستعدی را برای زیست وحوش فراهم آورده است.
منطقه حفاظت شده كوير زيستگاه مناسبي براي انواع پستانداران ، خزندگان و پرندگان مختلف ميباشد.
جانوراني از قبيل كل وبز، قوچ وميش ، آهو ، جبير ، خرگوش ، گرگ، كفتار ، پلنگ ، يوزپلنگ آسيايي ، گربه كاراكال و گربه شني، شغال ، خارپشت گوش بلند، روباه معمولی ، روباه شنی، پستاندارن منطقه وجانورانی نظير كبك، تيهو، هوبره ،باقرقره(کوکر شکم سیاه)، زاغ بور،زاغ نوک قرمز ، کبوتر کوهی، بلدرچین، دو دوک، چلچله بیابانی ، سنگ چشم ، کورکور معمولی  انواع بازهاي شكاري(کرکس، دال معمولی، هما، دلیجه، قرقی، بحری ، شاهین، بالابان، سارگپه، عقاب طلایی ، عقاب دشتی، پرندگان آن در عرصه هاي خشك و انواع مرغابي سانان(مرغابی ماده) ، سرسبز ، غاز خاكستري ، آنقوت ، آبچليك ، درنا و فلامينگو، خوتکا ، حواصیل خاکستری، بوتیمار  در بخشي از عرصه كه در فصل زمستان سيماي تالابي دارد تشکیل می دهند.

پوشش گياهي:

با توجه به اينكه منطقه حفاظت شده كوير جزء مناطق خشك و بياباني محسوب ميگردد و ميزان بارندگي ساليانه در آن كمتر از 175 ميليمتر ميباشد ، از تابستانهاي گرم و زمستانهاي سرد برخوردار است .  پوشش مرتعي آن از انواع گونه هاي خشكي پسند ( گزرو فيت ها ) تشکیل شده و گیاهان شور پسند ( هالوفیت ها) درپهنه دشت های صاف در میان آنها جای ویژه ای دارند این گیاهان به عنوان شاخص زنده تطابق با شرایط اکولوژیکی نا مساعد زیستی قسمتی از سال را در معرض کمبود آب قرار دارد و برای ادامه حیات و بقاء و سازگاری با شرایط نا مساعد و سایر عوامل محدود کننده رویشی ساختمان داخلی و خارجی خاصی پیدا می کنند که معرف خشکی و محدودیت های زیستی است.
 بازتاب روند سازگاری این گیاهان به گونه ای است که آنها را قادر می سازد شرایط سخت محیطی را تحمل نمایند .برخی خشک و خاردار ، تعدادی دارای کلروفیل کمتر وکبود و خاکستری ، دسته ای دارای برگ های گوشتی و الباقی دارای ساقه کوتاه و ریشه بلند و یا ریشه های سطحی و گسترده می باشند در بعضی از گونه ها سطح برگ ها تقلیل یافته و یا فاقد برگ می شوند . به طور کلی از گیاهان منطقه می توان شکرتیغال، چوبکها، کلاه میرحسن ، اشنان، تاق، گز، انواع گون های پشته ای ، جگن، بوهن ، اسکنبیل ، خارشتر ، افدرا ، درمنه ، اتریپلکس ، پسته وحشی ، بادام تلخ ، تنگس را نام برد. 

منابع آبي: 

در منطقه حفاظت شده كوير به جز يك رودخانه كه آن هم فقط در فصل زمستان داراي آب ميباشد هيچ آب جاري و رواني كه بتوان به آن رودخانه گفت وجود ندارد ، لاكن در مواقع بارندگي از تعدادي مسيل كه حوزه آبخيز آنها كوههاي دوازده امام و كوه سرخ مكرش ميباشد سيلاب جاري ميگردد . رودخانه شور و كرجي كه در حوالي چرمشهر با عبور از پل جاده چرمشهر در محل بندعليخان دو شاخه ميگردد شاخه جنوبي به دشت پره زرد و مسيله و سواحل درياي نمك ميريزد و شاخه شرقي آن پس از عبور از روستاهاي عزيز آباد ، شكر آباد، دوازده امام و مباركيه بسمت شرق با عبور از كرانه هاي شمالي پارك ملي كوير در حوالي ريگ جن به نمكزارهاي مرزي ميريزد. منابع عمده آبي در داخل منطقه حفاظت شده عبارتند از غديرها( دق ) و آب بندهاو سنگابهاي طبيعي چون دق پره زرد، دق قدير اسب ، دق كشكولي و سنگاب وحش و چشمه هاي دائمي چون گل چشمه و چكاب و اشكف و چاه ميل نيز از منابع آبي دائمي و بسيار مهمي ميباشند كه مورد استفاده وحوش قرار ميگيرند. 

تالاب:

اکوسیستم وسیعی که در حال حاضر به عنوان منطقه حفاظت شده کویر در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست و تحت حفاظت قرار گرفته است  علاوه بر دشتها و ارتفاعات با سیمایی کاملا کویری از یک تالاب فصلی که در فصل زمستان بصورت یک اکوسیستم تالابی پذیرای هزاران  هزار پرنده آب زی و کنار آب زی که از اقصی نقاط جهان بالاخص نیمکره شمالی و سیبری به سمت جنوب و نقاط گرم مهاجرت می نمایند می باشد.
تالاب بندعلیخان واقع در جنوب شهرستان ورامین به فاصله 40 کیلومتری شهر ورامین و درجنوب شهرک صنعتی چرمشهر واقع گردیده است . این تالاب از غرب به دشت غیر مسکون سیاه پرده و از  شرق به دریای نمک و از شمال به ارتفاعات دوازده امام و شهرک صنعتی چرمشهر و جنوب به دشت مسیله محدود میگردد.
حیات، بخش تالابی منطقه حفاظت شده کویر همه ساله با ریزش بارانهای موسمی پائیزی در تهران و ارتفاعات مجاور آن که مشرف به دشت ورامین و کویر می باشد و باجاری شدن سیلاب ها ، سر ریز رودخانه جاجرود و همچنین آب های سطح الاراضی ناشی از بارندگیها و بخشی از فاضلاب شهر تهران – ری – قرچک که وارد رودخانه شور میگردد شروع و تا اوایل اردیبهشت این سیمای تالابی در منطقه وجوددارد . همزمان با تالابی شدن عرصه های کویری و پخش آب در مراتع ، پرندگان مهاجر در دسته ها و کلنی های عظیم وارد منطقه می شوند و با توجه به شرایط مطلوب آب ، غذا و امنیت حاکم در منطقه حفاظت شده کویرتا اواخر اسفند ماه در منطقه می مانند .
وسعت تالاب رابطه مستقیمی با میزان نزولات جوی دارد و هرچه قدر با رش نزولات جوی افزایش یابد قطعاًمساحت تالاب وسیع تر میگردد . در این تالاب پرندگانی نظیر خوتکا ، چنگر، اگرت خاکستری و سفید ، انواع ابچلیک ها ، چوب پاها ، مرغابی ماده و سرسبز، تنجه (عروس مرغابی) ،غاز خاکستری ، آنقوت ، فلامینگو ، عقاب تالابی و تعداد قلیلی درنا و قو به ترتیب به این منطقه مهاجرت و زمستان گذرانی می نمایند.

بهره وري از منطقه:

با امعان نظر به اینکه منطقه حفاظت شده کویر نمونه ای از اکوسیستم های خشک با جوامع گیاهی و جانوری خاص خود ، که با مکانیسم های سازگاری مختلف،خود را قادر می سازند تا بطور تحسین برانگیزی شرایط سخت زیستی را تحمل نمایند، از نظر(جهت ، حیث) مطالعه در زمنیه نحوه زندگی و نیازهای زیستی جانواران منطقه و بسیاری از ویژگی های آشکار و پنهان آنها موضوعی قابل توجه و در خور اهمیت است که می تواند بستر مطالعات و تحقیقات وسیعی را برای موسسات تحقیقاتی و نهادهای علمی زیربط فراهم آورد. این محدوده به عنوان یک اکوسیستم زنده و یک بانک ژنتیک و یک نمایشگاه زنده می تواند مورد بازدید علاقه مندان و مردم قرار گیرد .
قلعه دیر به عنوان نقطه شاخص مرز شرقی منطقه اثر ارزشمند تاریخی و تالاب بندعلیخان بعنوان شاخص اکوتوریستی در فصل پاییز و زمستان پاسخگوی علاقمندان به طبیعت شهرستان می باشد . انشالله با مطالعه و زون بندی منطقه در آینده بتوانیم پاسخگوی بازدید کنندگان و گردشگران ایرانی و خارجی باشیم.

مناسبت ها و برنامه ها